مجنون
دیدی آخرش چطور شد گلکم؟همه مارو از یاد بردن!پدر و مادر و داداش تو . ننه من.حتی سعید...
کافی بود سه هفته و ماه وچهلم بگذره تا هرکدوم برن سرزندگیشون .مامان تو که مشغول کارای خونه است.باباو داداش تو-ناراحت نشی ها!- مشغول پول جمع کردن اند .ننه من هم که پیر شده و نمیتونه این سر بالایی قبرستون رو بگیره و بیاد بالا . میدونم .وقتی میخاد بیاد بالا رنگش سرخ و سفید میشه .نفسش بالا نمیادو به سرفه میوفته.مجبوره هر چند قدم که بالا میاد روی زمین بشینه و خستگی در کنه .اونوقت ،موقعی که مردم رفتن و زیارت اهل قبورشون رو خوندن و برگشتن تازه اون رسیده پیش ما.نه .نیاد بهتره !وقتی میاد .میشینه یه گوشه با گوشه چارقدش عرق صورتشو پاک میکنه وبعد اینکه فاتحه خوندو غذای منو داد پاپی ام میشه که تو رو ول کنم و بیام پیش اون!نمیدونه که من بعد عمری تو رو پیدات کردم!مگه به این راحتی ولت میکنم.جایی رو ول کنم که همه جاش بوی تو رو میده ؟اصلا!کنار تو بودن رو با هیچی عوض نمیکنم.حتی اگه سعید بیاد و هر روز بهم پنجاه تومن بده که برم از محسن چایی فروش چایی بگیرم ،اصلا نمیرم.سعید!خیلی بی معرفتی سعید! به قول اسمال طلارفاقتت بوی گازوییل میداد و من نمیدونستم!یه خبری ،چیزی از خودت به من بده.یادت نیست؟ما با هم دورانی رو گذروندیم.یادته؟اون موقع که تو هم از اصلان بدت میومدو به من میگفتی و میبردیم در مغازه باقر دوغی یه پنجاه تومنی میذاشتی تو مشتم و یه پاره آجر خوش دس تو اون یکی دستم و میگفتی :((داداش ! همون همیشگی !)) منم آجرو میبوسیدم و ولش میکردم تو شیشه مغازه باقر دوغی .بعد که در میرفتم و اصلان دمبالم میکرد صدای خنده تو رو از پشت سر میشنیدم و حال میکردم.دلم خوش بود که یه همدست تو محل دارم . یه نفر که با هم میتونیم خیلی کارای مهم انجام بدیم.مث زورو و اسبش! یا تارزان و میمونش!یا ؟دیگه یادم نمیاد.تو این مدت از بس خاطره های قدیمی رو مث یه فیلم تکراری نیگاه کردم که آپارات مغزم سوخته.گفتم آپارات .یاد اول باری که رفتم سینما افتادم.فیلم رستم و سهراب بود . رستم تو شهر سمنگان تو قصر پادشاه خوابیده بود که دختر پادشاه اومد پیشش .چقدر دلم میخواست لیلا تو هم یه بار مث اون دختر پادشاه شب پیشم میومدی! بعدش جنگ رستم بود با سهراب .رستم خیلی نامردی کرد! من که اگه یه پسر داشته باشم هیچوقت نمیکشمش!حتی اگه نشناسمش هم نمیکشمش! بگذریم.میدونی لیلا گاهی وقتا با خودم فکر میکنم که قصه ما بایست اینطور تموم میشد .فکریم که اینم قسمت من بوده. خیلی وقت پیش یه شب تابستون که هنوز به هم نرسیده بودیم و من تو حیاط خونه مون خوابیده بودم خواب تو رو دیدم.البته اون موقع ها همش خواب تو رو میدیدم اما خوابی که اون شب دیدم با بقیه شبا فرق داشت.تو رو دیدم که با لباس سفید عروسی وسط یه دسته ابر نشستی و یه بادبزن حصیری دست گرفتی و خودتو باد میزنی.من هم سوار یه تیکه ابر شدم و اومدم پیش تو.پرسیدم :((عروس خانوم وکیلم ؟)) تو با بادبزن حصیری جلو صورتت رو گرفتی و حرفی نزدی .دوباره پرسیدم.بازم چیزی نگفتی و چشات به دامن توری سفیدت خیره مونده بود .بار سوم که پرسیدم یهو آسمون رعد و برقی زد.به تو نیگاه کردم .دیدم صورتت عین پیرزنا شده و پئست دستت چروکیده است.یه باد تند –نمیدونم از کجا – وزید و تکه ابری رو که تو روش نشسته بودی با خودش بردو از من دور کرد.من خواستم بدوم و به تو برسم اما انگار زیر پام خالی شده باشه افتادم .افتادم و پایین و پایین تر رفتم و تو بالا و بالا تر رفتی .تا اینکه ننه ام که به صدای گریه ام بیدار شده بود اومد و بیدارم کرد.
وقت اگر داری کلامی با تو درددل کنم شاید از این گفتگو آرامشی حاصل کنم
وقت اگر داری بگوید این صدای بی صدا نازنینم با تو از درد شب بی انتها
ضجه سر خورده و بغضی گره گیر گلو لحظه ای بنشین بگویم قصه ام را مو به مو
قصه تکرار ی شبهای سرد انتظار قصه تلخ نگاهی مانده بر در بیقرار
قصه این دل که امشب باز کافر میشود از کتاب عمر بی حاصل که آخر میشود.
قنبر
خوش بر و رو بود .صدای خوبی هم داشت .وقتی سر کیف بود، میرفت رو پشت بوم خونه شون و شروع میکرد به خوندن . فایز میخوند و بابا طاهر .:((به قربون سر زلف سیاهت /فدای عار ض مانند ماهت /ازین ترسم که غافل پا نهی باز /نشینه خار مژگونم به پایت )).وقتی میخوند ، هر کی که داشت اون موقع از کوچه رد میشد وامیساد و گوش می کرد .(( بازم قنبر ننه سلطون داره میخونه !)) .(( خدا واسه ننه اش نگهش داره .مردم این زمونه چشمشون شوره .نکنه چشمش بزنن؟)).قنبر اونقدر میخوند و میخوند که داد مادرش درمیومد و مجبور میشد از پشت بوم بیاد پایین.قنبر دو تا کوچه بالاتر از کوچه ما مینشست.اما درباره اش زیاد می شنیدیم.
قنبر شاطر نونوایی بود.همیشه صبح ساعت سه بیدار میشد و شال و کلاه میکرد تا بره و خمیرنون رو آماده کنه . برای رفتن به نونوایی باید از کنار حموم قدیمی محل رد میشد.میگفتن حموم جن داره.کسی جرات نمیکردشب ازون طرفا بره .اما قنبر نمیترسید.از خونه که بیرون میومد برای خودش آواز میخوند تا به نونوایی حاج رسولی برسه.من هم عادت کرده بودم هر روز بعد از ظهر که هواخنک تر میشد برم و صدای رسول رو بشنوم که داره سر پشت بوم خونه شون آواز میخونه.اون موقع مث الان که رادیو و تلویزیونی نبود.مردم دلشون به این چیزا خوش بود.شنیدن آواز درویشی که از کوچه رد میشد و (یا علی مدد ) میخوند یا فوقش رفتن به قهوه خونه سر خیابون و گوش کردن به صدای رادیو نفتی کهنه قهوه چی تنها تفریح مردم محل تو بعد ازظهر های تابستون بود .اما یه روز قنبر آواز نخوند!روز دوم و سوم و چهارم هم گذشت اما خبری از آواز خوندن قنبر نشد.اهل محل نگران شدن .تا اینکه یکی از زنهای محل که تو خبر رسانی نفر اول بود و میخواست سر از چند و چون ماجرا دربیاره به بهانه ای رفت خونه قنبر و مادرش .وقتی بعد از کلی مقدمه چینی علت آواز نخوندن قنبر رو پرسید،مادرش گفت :((نمیدونم .میگه خسته است.تا از سر کار میاد عین کنده درخت میوفته و میخوابه .نهارشم حتی نمیخوره.)) زن همسایه گفت :((نکنه خدای نکرده مریضه ؟)) و نیم نگاهی به اتاقی که قنبر در آن دراز کشیده بود اتداخت .قنبر خودش را مثل بجه ای که داخل شکم مادرش باشد ،جمع کرده بود و صدای نفس های منظمش در اتاق به گوش میرسید.ننه قنبر گفت :(( نه! نمیدونم؟فقط میخوابه.یه کمی هم ضعیف شده .نمیدونم چه دردشه.)).خبر مریضی قنبر مثل برق در همه جا پیچید. اما در عوض از وقتی که قنبر آواز نمیخوند کار و بار نونوایی حاج رسولی حسابی گرفته بود.حاج رسولی اولش خودش هم از دیدن صف طولانی که جلو نونوایی اش درست میشد تعجب میکرد و میگفت :(( مردم بدبختن! میخوان با نون خالی شکم خودشونو سیر کنن .))اما وقتی دید که هر کی نون میخره همون جور داغ داغ شروع به خوردن میکنه بیشتر شک کردو به قنبر که داشت نون تو تنور میزد گفت یه دون نون بده ببینم.اولین لقمه از نان سفید و خوشبو را که به دهان گذاشت از تعجب نزدیک بود شاخ دربیاورد.در عمرش نانی به این خوشمزگی نخورده بود.پرسید :(( قنبر آردمون عوض شده ؟)) قنبر گفت :(( نه حاجی .همون آرد همیشگیه که برامون میارن.))حاجی بیشتر دقت کرد ودید که وقتی خمیر به دستهای قنبر میخورد انگار داخلش نوری روشن میشود.مثل اینکه داخل خمیر لامپی روشن کرده باشند.برای امتحان جای قنبر را با ترازو دار عوض کرد .نانی که از تنور در میآمد را چشید و دید که مزه اش همان مزه نان معمولی است.نان نصفه خمیر و نیمه سوخته ای که نانوایی حاج رسولی همیشه به پختن آن مشهور بود .دوباره قنبر را سر جایش فرستادو مزه و عطر نان برگشت.مشتری ها پشت سر هم میرسیدن . ترازو دار ازاین همه مشتری کلافه میشد و دادش در میامد.اما کسی نان نگرفته نمیرفت .مدتی گذشت .شاید دو یا سه هفته.کم کم شایعه مریضی قنبر به گوش حاجی رسولی رسید.ترسید که بهداشت نانوایی اش را ببندد.قنبر را به زور فرستاد آزمایش بدهد .نتیجه آزمایشها نشون میداد که سالم سالم است.ما دیگر به آواز نخواندن قنبر عادت کرده بودیم تا اینکه قنبر دیگر سر کار نرفت. شبها از خانه بیرون میرفت و صبح سحر برمیگشت .ننه اش داشت از دستش دیوانه میشد.
ناچار دست به دامن دایی اش شد.دایی اش هم هرکاری کرد نتوانست سر از کار قنبر دربیاورد یا از زیر زبانش چیزی بیرون بکشد. تا اینکه تصمیم گرفت یک شب قنبر را تعقیب کند تا بفهمد که به کجا میرود.
*******************************************************************
آنشب دایی با ترس و لرز در حالی که چاقوی ضامن دارش را آماده در دست گرفته بود تا اگر دعوایی پیش آمد بتواند از خودش دفاع کندآرام و بی صدا قنبر را تعقیب کرد.ماه در آسمان میدرخشید.از دور دست صدای بلند و کشدار زوزه سگی میآمد.نسیم سردی موهای بلند و سیاه قنبر را به بازی گرفته بود.قنبر سر به زیر انداخته بود و مسیر همیشگی اش را به سمت نانوایی میرفت و زیر لب آواز میخواند.دایی کلافه با خودش فکر میکرد:(( یعنی داره کجا میره؟))قنبر نزدیک حمام قدیمی که رسید ایستاد .دایی فکر کرد که حتما دارد نفسی تازه میکند.اما .... با ترس و وحشت چیزی را که دید باور نمیکرد.یعنی؟ ..... قنبر آرام جلو رفت و درب حمام را فشار داد.در باز شد و قنبر داخل حمام شد ! (( یا خدا ! بسم الله ! بسم الله !)) دایی چند بار بسم الله گفت وبه دور و برش فوت کرد وبعد با ترس و لرز به درب حمام نزدیک شد.در حمام قفل بود!عرق سردی به پیشانی دایی نشست.(( پس کجاست ؟))کمی دقت کرد.صدای قنبر را شنید که داشت آواز میخواند:(( به قربون سر زلف سیاهت/فدای عارض مانند ماهت /ازآن ...))کمی بیشتر دقت کرد .صدای کف زدن و سوت از داخل حمام میآمد!انگار چند نفر دیگر هم داخل حمام بودند.دایی چنان از ترس زبانش بند آمد که (بسم الله ) از یادش رفت .عقب عقب رفت و پا به فرار گذاشت .وقتی به خانه رسید،ننه قنبر خوابیده بود .نخواست بیدارش کند.دو تا لحاف روی خودش انداخت و تا صبح زیر لحاف لرزید و خوابش نبرد.
*******************************************************************
قنبر حرف دایی را انکار نکرد.بلکه خیلی راحت گفت :((آره درسته !من هر شب میرم حموم آواز میخونم.
شب اول خیلی ترسیدم .اما الان دیگه نمیترسم.تازه اونجا خاطرخواه یکی هم شدم!)) ننه قنبر این را که شنید از هوش رفت .وقتی همسایه ها به زحمت به هوشش آوردند گفت:((خاطر خواه ! خاطر خواه کی شدی ذلیل مرده؟)) قنبر راحت گفت :((یکی از اونا .اسمش سلما است.اونم منو میخواد.قراره با هم عروسی کنیم!)) ننه قنبر باز هم از هوش رفت .
*****************************************************************
قنبر را در خانه حبس کردند.فایده نداشت.سر ساعت دوازده شب که میشد هر دری که بسته بود باز میشد.حتی اگر دست و پای قنبر را زنجیر هم بسته بودند باز میشد و او به راحتی از خانه بیرون میرفت و صبح برمیگشت. تا اینکه همسایه ها یک دعا نویس خبره را از اندیمشک آوردند که دعایی بکند تا قنبر را اجنه راحت بگذارند. دعا نویس از وقتی وارد خانه شد شروع به خواندن ادعیه و اوراد کرد.کتاب چاپ سنگی کهنه ای به همراه داشت و از روی کتاب میخواند.ابتدای کارش اصلا به قنبر که با چشمهای از حدقه درامده او را نگاه میکرد توجهی نمیکرد.چهار گوشه خانه را گشت و دعا خواند و از ظرفی که به همراه داشت به چهار گوشه اتاق و روی طاقچه ها آب پاشید.بعد روبروی قنبر نشست و هردو به هم نگاه کردند.قنبر خوب نگاهش کرد. عمامه مشکی به سر گذاشته بود و چهره تکیده ای داشت بابینی قلمی لبهای باریک و چشمهای درشت وبرآمده .از پر شال سبزی که به کمر بسته بود قلمدان چوبی اش را بیرون آورد و دسته ای کاغذ هم از لای عبایش بیرون کشیدو با قلم نیش فلزی شروع به نوشتن با آب زعفران روی کاغذ ها کرد.خطوط کج و معوج روی کاغذ پشت سر هم ردیف میشد.همانطور زیر لب هم ورد میخواند.ننه قنبر و دایی اش و چند تا از همسایه ها پشت در بسته اتاق ایستاده بودند و از پشت شیشه نگاه میکردند.کمی از ورد خواندن دعانویس که گذشت حال قنبر رو به وخامت گذاشت.دهانش کف کرد و بدنش شروع به لرزیدن کرد.نمیتوانست بی حرکت سر جایش بماند و مثل درختی که باد سهمگینی تکانش بدهد به چپ ور است خم میشد.چشمهایش به دو دو افتاده بود.تا اینکه ناگهان فریاد کشید:((ننه!)) مادرش خودش را هراسان داخل اتاق پرتاب کرد .قنبر ادامه داد :((بهش بگو تمومش کنه .تمومش کنه ......سلما میگه بسه قنبر .بسه ....بسه قنبر ... )).ننه قنبر با نگاه خیره دعا نویس سر جایش ماند.اوراد پشت سر هم روی کاغذردیف میشد.و هر لحظه حال قنبر بدتر و فریادهایش بیشتر .تا اینکه فریاد وحشتناکی کشید و انگار کسی از پشت سر محکم به او ضربه ای وارد آورده باشدبا صورت به روی زمین افتاد و از هوش رفت.مادر قنبر و اطرافیان دویدندو از روی زمین جمعش کردندو در گوشه ای خواباندند.دعانویس وسایلش را جمع کردو دعایی را که نوشته بود زیرسرقنبر گذاشت و گفت :
((ممکنه چند روزی بخوابه .کاریش نداشته باشین تا خودش بیدار بشه .وقتی به هوش اومد در این باره هیچی بهش نگین .چون هیچی ازین جریان به یادش نمیمونه.باقی اش هم با خداست)).دعانویس پولش را گرفت و رفت . قنبر سه روز در تب و هذیان دست و پا زد.روز سوم وقتی مادرش بالای سرش آمد دید که بدنش مثل چوب خشک شده و چشمهایش به سقف خیره مانده است.قنبر مرده بود.
سعید صادقی /آبان ۸۷
